Podczas nabożeństwa żałobnego w zabytkowym ratuszu mówcy i uczniowie uczczą pamięć ofiar wojny i prześladowań, apelując o demokrację, tolerancję i człowieczeństwo
Dzień Żałoby Narodowej to dzień pamięci, ale także przestroga na dziś. Podczas nabożeństwa żałobnego w zabytkowym ratuszu w Groß-Gerau w niedzielę 15 listopada 2026 roku około 40 uczestników uczciło pamięć ofiar dwóch wojen światowych, prześladowań nazistowskich i konfliktów zbrojnych naszych czasów. Przemówienia jasno pokazały, że pokój, demokracja i spójność społeczna nie są czymś oczywistym. Szczególnie poruszające były refleksje uczniów ze szkoły Prälat-Diehl, którzy zmagali się z wojną, pozbawieniem praw i znaczeniem pamięci.
Pamięć o ofiarach wojny i prześladowań
Uroczystość żałobna koncentrowała się na upamiętnieniu zmarłych przez Niemiecką Komisję Grobów Wojennych. Upamiętniono nie tylko miliony ofiar obu wojen światowych, ale także osoby prześladowane i mordowane w okresie nazistowskim z powodów rasistowskich, ze względu na tożsamość seksualną lub chorobę.
Jednocześnie skupiono uwagę na ofiarach bieżących wojen i konfliktów zbrojnych na całym świecie.
„Opłakujemy wszystkich, którzy opłakują zmarłych i podzielają ich ból” – czytamy w przesłaniu żałobnym Niemieckiej Komisji Grobów Wojennych.
Burmistrz Groß-Gerau, Jörg Rüddenklau, przypomniał, że podczas I wojny światowej życie straciło około 17 milionów ludzi, a podczas II wojny światowej szacunkowo 50 milionów.
Za każdą z tych liczb kryje się indywidualna osoba z nadziejami, marzeniami i własną historią życia.
Burmistrz ostrzega przed podziałami społecznymi
W odniesieniu do obecnych wojen Rüddenklau podkreślił, że pamięć nie powinna stać się zwykłym obowiązkiem.
Zbrodnie przeszłości i cierpienia współczesności powinny służyć jako trwałe przypomnienie o konieczności zdecydowanego przeciwstawiania się wszelkim formom mizantropii, antysemityzmu, rasizmu i przemocy.
Pokój wymaga szacunku, tolerancji i gotowości do znalezienia rozwiązania.
Burmistrz wyraził zaniepokojenie rozwojem sytuacji w społeczeństwie. Spójność społeczna się rozpada, procesy demokratyczne są coraz częściej kwestionowane, a coraz częściej szuka się kozłów ofiarnych w rozwiązywaniu problemów społecznych.
Narodowy Dzień Żałoby zobowiązuje zatem wszystkich ludzi do działania na rzecz pokojowego współistnienia i ochrony demokracji.
VdK wzywa do wzmocnienia prawa międzynarodowego
Wolfgang Weber, przewodniczący lokalnego stowarzyszenia VdK Groß-Gerau, skupił się na konfliktach zbrojnych na całym świecie.
W swoim przemówieniu odniósł się do 209 konfliktów zbrojnych i 117 milionów ludzi będących uchodźcami na całym świecie.
Weber odniósł się również do konsekwencji rosyjskiej wojny agresji na Ukrainę. Według niego, od początku inwazji zginęło około dwóch milionów żołnierzy po obu stronach. Liczba ta nie obejmuje ofiar cywilnych.
Szczególnie krytycznie odniósł się do narastającej liczby ataków na infrastrukturę cywilną. Dostawy energii, sieci komunikacyjne i szlaki transportowe były celowo atakowane, często przy użyciu dronów.
W rezultacie najbardziej cierpi ludność cywilna. Granice między celami wojskowymi a infrastrukturą cywilną stają się coraz bardziej zatarte we współczesnej wojnie.
Weber podkreślił, że wojna nie powinna być narzędziem polityki, lecz ujawniać jej porażkę.
„Musimy wzmocnić prawo międzynarodowe, aby nie zwyciężyło prawo silniejszego” – to było jego główne żądanie.
Uczniowie wspominają „Nigdy więcej”
Szczególny akcent dodało pięciu uczniów z wyższych klas Groß-Gerau Prälat-Diehl-Schule.
Emilia Nowak, Helena Kullmann, Moritz Hartl, Luca Justus i Jannis Rupprecht podzielili się swoimi osobistymi przemyśleniami z okazji Narodowego Dnia Żałoby.
Rozmawiano o znaczeniu demokracji, pozbawianiu ludzi praw w czasach narodowego socjalizmu i rosyjskiej agresji na Ukrainę.
Dali jasno do zrozumienia, jak trudno jest młodym ludziom wyobrazić sobie, co znaczy dorastać w czasach wojny i być pozbawionym własnego dzieciństwa i młodości.
Wojna nie zna zwycięzców, a pozostawia rany, które często goją się przez dziesięciolecia.
Dlatego tym ważniejsze jest, byśmy stale przypominali sobie o wartości pokojowego współistnienia.
Lekcja „Nigdy więcej” nie może zostać zapomniana, lecz musi pozostać wiążącą zasadą przewodnią dla przyszłych pokoleń.

Pokój oznacza więcej niż brak przemocy
Pastor Josephine Haas ze wspólnoty kościelnej miasta Groß-Gerau w swoim wystąpieniu podjęła kwestię tego, co tak naprawdę stanowi pokój.
Inspiracją dla jej powstania były idee zawarte w książce pisarki Joany Osman „Pokój: Prawdziwa utopia”.
Pokój pozytywny oznacza o wiele więcej niż tylko brak przemocy. Obejmuje on również wolność, sprawiedliwość i bezpieczeństwo.
Całkowity pokój dla wszystkich narodów może wydawać się utopią. Niemniej jednak, trzeba mówić o pokoju i przeciwstawiać się podziałom społecznym.
Należy kwestionować uprzedzenia, zdecydowanie odrzucić pogardę dla ludzkości i zapobiec normalizacji przemocy.
Równie ważne jest przeciwdziałanie stopniowej erozji struktur demokratycznych.
Luki w historii żydowskiej
Walter Ullrich, przewodniczący stowarzyszenia promującego historię i kulturę żydowską w powiecie Groß-Gerau, mówił o znaczeniu osobistego żalu i aktywnej pamięci.
Podczas wycieczek po cmentarzu żydowskim wielokrotnie był świadkiem, jak potomkowie dawnych żydowskich mieszkańców Groß-Gerau przeżywają chwile pełne emocji.
„Wchodzę w żałobę przez łzy. Żal czyni człowieka głęboko ludzkim” – wyjaśnił Ullrich.
Jednocześnie zwrócił uwagę na luki w lokalnej kulturze pamięci.
Kamieni pamiątkowych (Stolpersteine) wciąż nie ustawiono dla wszystkich Żydów wypędzonych z Groß-Gerau.
Dlatego też upamiętnienie ofiar prześladowań nazistowskich nadal pozostaje zadaniem nieukończonym, nawet na szczeblu lokalnym.

Uroczystości składania wieńców pod ratuszem i w dzielnicach miasta
Uroczystość żałobną uświetnił występ muzyczny zespołu Riedstadt Music Workshop pod dyrekcją Wolfganga Seidemanna.
Na zakończenie centralnej uroczystości przedstawiciele miasta, VdK, kościoła i stowarzyszenia na rzecz promocji historii i kultury żydowskiej złożyli wieńce pod pomnikiem znajdującym się na parterze zabytkowego ratusza.
W uroczystości złożenia wieńców wzięli udział m.in. zastępca przewodniczącego Rady Miasta Sascha Reza, burmistrz Jörg Rüddenklau, pierwsza radna miasta Susanne Theisen-Canibol, Wolfgang Weber i Matthias Keil z VdK, pastor Josephine Haas i Walter Ullrich.
Dalsze uroczystości złożenia wieńców odbyły się na cmentarzach w Wallerstädten, Berkach i Dornheim.
Uroczystość żałobna jasno pokazała, że Narodowy Dzień Żałoby nie jest wyłącznie okazją do upamiętnienia minionych cierpień. To także wezwanie do wzięcia odpowiedzialności za teraźniejszość i stanięcia w obronie pokoju, demokracji i człowieczeństwa.
(GROSS-GERAU – CZERWONY/PSGG)
Zdjęcie główne: Publiczność na uroczystościach upamiętniających Dzień Żałoby Narodowej 15 listopada 2026 r. w zabytkowym ratuszu w Groß-Gerau. Zdjęcie: Miasto powiatowe Groß-Gerau/Jörg Monzheimer


