Kultura, muzyka i społeczność kształtują społeczność
Artykuły na DA.news często zajmują wysokie pozycje pod względem liczby wyświetleń, a treści w języku polskim często znajdują się na szczycie listy. To nas zaskoczyło, więc zbadaliśmy sprawę i odkryliśmy, że w Darmstadt istnieje prężnie działająca społeczność polska, co nie zawsze jest widoczne na pierwszy rzut oka. Różnorodne działania i zasoby nie są przeznaczone tylko dla Polaków, jak wyjaśniają Ela Heller, prezes Polsko-Niemieckiego Stowarzyszenia Kulturalnego Salonik, i Andrzej Kałuża z Instytutu Niemiecko-Polskiego.
Określenie dokładnej liczby Polaków w Darmstadt jest trudne. Wielu z nich uzyskało obywatelstwo niemieckie i dlatego nie są oni rejestrowani jako Polacy w statystykach, jak wyjaśnia Kałuża. Oficjalne dane wskazują na około 3000 osób z polskimi paszportami, ale liczbę osób polskiego pochodzenia w Darmstadt i Dieburgu szacuje się na 10 000–20 000.
W latach 80. i 90. XX wieku w Polsce panował wielki entuzjazm dla Niemiec, postrzeganych jako orędownik Polski w UE i NATO. Podejmowano umowy o partnerstwie miast i zakładano fundacje. Jednak dziś „Barometr Niemiecko-Polski” Instytutu Niemiecko-Polskiego pokazuje, że w przeszłości relacje między Niemcami były lepsze, jak zauważa Kaluza.
Zmniejszanie uprzedzeń po obu stronach
W Niemczech zainteresowanie Polską jest często niewielkie, choć pozytywne doświadczenia z wizyt zmieniają ten stan rzeczy. Ze strony polskiej pojawiają się skargi, że Niemcy nie postrzegają Polski jako równoprawnej. Pomimo eurosceptycznego nastawienia, rządowi PiS w Polsce udało się zwiększyć świadomość problemów polskich w Niemczech, jak zauważa Kałuża.
Według Kałuży, wcześniejsze stereotypy o Polakach jako „złodziejach” i „niepunktualnych” są mniej rozpowszechnione wśród młodszych pokoleń. Heller z Salonik, stowarzyszenia kulturalnego, uważa, że stereotyp „dalekiego Niemca” został obalony; doświadczyła, że Niemcy są bardzo pomocni. Niemiecki komik i aktor Stefan Möller, bardzo znany i popularny w Polsce, również przyczynił się do obalenia uprzedzeń. Jego występy w Darmstadt przyciągają setki widzów, ponieważ jest postrzegany jako pozytywna postać promująca porozumienie niemiecko-polskie.
Polskie oferty w Darmstadt dla każdego
Niemiecko-Polskie Stowarzyszenie Kulturalne Salonik: Stowarzyszenie powstało w 2004 roku. Nazwa Salonik (po polsku „mały salon”) to gra słów. „ik” na końcu słowa oznacza „międzykulturowy” i jest również polskim zdrobnieniem. Salonik promuje polską kulturę i język oraz aktywnie angażuje się w życie społeczne Darmstadt. Oprócz różnych wydarzeń i wystaw, takich jak obecna wystawa prac Alexa Fleischera (zmarłego w 2025 roku) w Domu Otwartym przy Rheinstraße, każdego roku odbywają się trzy główne wydarzenia.
wiosenno-zimowy koncert z polskimi piosenkami i wierszami odbył się w Halbneuntheater. Latem, we współpracy z innymi organizacjami, organizowany jest duży grill, oferujący polskie jedzenie, muzykę, folklor oraz pchli targ książek. Uczestniczy w nim do 500 gości z promienia około 200 kilometrów.
w jesiennym koncercie muzyki klasycznej występują artyści z Polski lub ci, którzy wykonują utwory polskich kompozytorów, jak np. kompozytor filmowy Paweł Mykietyn. W tym roku, 15 listopada, w Pomarańczarni wystąpi pianistka Alexandra Mikulska, będąca jednocześnie prezesem Niemieckiego Towarzystwa Chopinowskiego.
Radio Darmstadt: Lokalna stacja radiowa nadaje dwugodzinny polski program radiowy „Radio Bigos” w sobotnie popołudnia. Według Kaluzy, jest on produkowany na wysokim poziomie od 25 lat i stanowi ważne źródło informacji oraz platformę reklamową dla polskich wydarzeń.
Zaangażowanie polityczne: Od kilku lat rośnie również aktywność polityczna społeczności polskiej w Radzie Doradczej Cudzoziemców w Darmstadt. Grupa „Udział dla Darmstadt” ma obecnie trzy mandaty.
Sport i edukacja: Coroczny turniej tenisowy w Kranichstein od 30 lat przyciąga Polaków z całych Niemiec. Stowarzyszenie „Die Brücke” (Most) zorganizowało lekcje języka polskiego dla dzieci dzięki inicjatywom rodziców; dziś język polski jest oficjalnie wspierany jako język ojczysty w heskich szkołach.
Handel i gastronomia: Na Eschollbrücker Straße znajduje się duży polski sklep spożywczy, a w Arheilgen jest polska restauracja, która również organizuje imprezy.
Jazz: W latach 70. i 80. darmstadzki klub jazzowy „Jam Pott” promował polskich muzyków jazzowych. Dziś stowarzyszenie „United in Jazz” stara się łączyć polską i niemiecką muzykę jazzową.
Kościół: W Darmstadt działa polska społeczność katolicka, która obecnie odprawia nabożeństwa w „Kościele Okrągłym” (Ludwigskirche).
Przez Stephan Köhnlein
Jeśli chodzi o ludzi
Ela Heller jest inżynierem budownictwa i przyjechała do Niemiec z Polski w 1990 roku. Od ponad 16 lat jest dyrektorką niemiecko-polskiego stowarzyszenia kulturalnego Salonik w Darmstadt.
Andrzej Kałuża studiował filologię germańską i niderlandzką we Wrocławiu, ukończył studia nauczycielskie we Frankfurcie nad Menem i uzyskał doktorat z nauk politycznych. Jest kierownikiem działu prasy i public relations w Instytucie Niemiecko-Polskim w Darmstadt.
