Dzieci i młodzież sprzątają Stolpersteine – obchody 9 listopada łączą pamięć o zbrodniach nazistowskich z odpowiedzialnością za teraźniejszość
9 listopada 2026 roku gmina Nauheim uczciła pamięć ofiar prześladowań nazistowskich, organizując ceremonię czyszczenia kamieni nagrobnych i wspólne nabożeństwo żałobne. Okazją była 88. rocznica Nocy Kryształowej, 9 listopada 1938 roku. Szczególnie ważny był udział młodzieży: po raz piąty Parlament Dzieci i Młodzieży (KiJuPa) wziął udział w czyszczeniu kamieni nagrobnych. Podczas późniejszego nabożeństwa żałobnego przed Starym Ratuszem stało się jasne, że stawianie czoła zbrodniom narodowego socjalizmu pozostaje zadaniem dla wszystkich pokoleń.
Dzieci sprzątają 18 kamieni w Nauheim
W Nauheim znajduje się łącznie 18 kamieni pamięci (Stolpersteine) upamiętniających osoby prześladowane w okresie nazistowskim. Te małe mosiężne tabliczki, wmurowane w ziemię, zawierają imiona, daty urodzenia i śmierci ofiar, podtrzymując w ten sposób pamięć o ich losach.
Już po raz piąty Parlament Dzieci i Młodzieży zorganizował akcję sprzątania Stolpersteinów (kamieni pamięci).
Razem z pracownikiem młodzieżowym Brindusą Salzgeber i Lotharem Walbrechtem, członkiem zarządu stowarzyszenia lokalnej historii i muzeum Nauheim, dzieci wyruszyły w drogę.
Zaczynając od Waldstrasse, powierzchnie mosiężne były starannie czyszczone, aż nazwiska stały się znów wyraźnie widoczne, a kamienie zaczęły błyszczeć.
Dzieci złożyły białe róże na pamiątkę.
Losy osobiste czynią historię zrozumiałą
Akcja czyszczenia była również okazją do nawiązania kontaktu z ludźmi, których upamiętniają kamienie pamięci.
Lothar Walbrecht opowiedział dzieciom historie osobiste kryjące się za tymi nazwiskami i wyjaśnił, że prześladowania nazistowskie dotknęły również mieszkańców Nauheim.
Historie te pokazują, jak pozbawiano praw obywatelskich, prześladowano ich i mordowano.
To właśnie powiązanie wydarzeń historycznych z konkretnymi historiami z życia wziętymi na miejscu sprawiło, że obcowanie z przeszłością miało dla młodych uczestników szczególnie głęboki wpływ.
Uroczystość żałobna przed Starym Ratuszem
Późnym popołudniem gmina Nauheim oraz lokalne stowarzyszenie historyczno-muzealne zaprosiły mieszkańców na wspólne wydarzenie upamiętniające.
Hans Joachim Brugger, rzeczoznawca lokalnego stowarzyszenia historyczno-muzealnego, w swoim przemówieniu przypomniał tło historyczne pogromów listopadowych z 1938 roku.
Wyjaśnił, w jaki sposób narodowi socjaliści wykorzystali morderstwo niemieckiego dyplomaty do celów propagandowych, aby usprawiedliwić zorganizowaną przemoc wobec ludności żydowskiej.
Reżim nazistowski przedstawiał wówczas ataki jako rzekomo spontaniczną reakcję ludności. W rzeczywistości były to celowe i zorganizowane ataki na ludność i instytucje żydowskie.
Burmistrz: Antysemityzm nie ma miejsca
W swoim przemówieniu burmistrz Nauheim, Marc Friedrich, podkreślił związek między pamięcią historyczną a współczesną odpowiedzialnością.
„9 listopada 1938 roku to noc, w której żydowscy obywatele w Niemczech byli prześladowani, poniżani i pozbawiani swoich praw. Synagogi były palone, sklepy niszczone, ludzie maltretowani, deportowani i zabijani”
Jednakże pamięć nie powinna ograniczać się wyłącznie do przeszłości.
„Kiedy dziś o tym pamiętamy, nie tylko spoglądamy wstecz. Robimy to również z myślą o naszej teraźniejszości, a przede wszystkim z myślą o naszej odpowiedzialności za przyszłość” – podkreślił Friedrich.
Burmistrz zakończył swoje przemówienie jasnym przesłaniem:
„Nauheim powinien być i pozostać miejscem, w którym nienawiść i antysemityzm nie mają miejsca”
Młode pokolenie bierze odpowiedzialność
W organizacji uroczystości żałobnych wziął udział także parlament dzieci i młodzieży.
W imieniu KiJuPa przemawiał Emil Winkelmann, który odczytał przemówienie przewodniczącej Désirée Wippel.
Szczególnie podkreślono odpowiedzialność młodego pokolenia w obchodzeniu się z historią.
„Nie jesteśmy odpowiedzialni za zbrodnie przeszłości, ale jesteśmy odpowiedzialni za wnioski, jakie z nich wyciągnęliśmy”
Za każdym z losów upamiętnionych przez kamienie obrazy kryła się osoba z rodziną, przyjaciółmi, nadziejami i codziennym życiem, które często nie tak bardzo różniło się od jej własnego.
To właśnie ta osobista perspektywa ofiar pokazuje wyraźnie, dlaczego pamięć o nich jest dla młodych ludzi nadal ważna.
Modlitwy i gra na flecie na zakończenie nabożeństwa
W obchodach rocznicowych wzięły udział również kościoły.
Pastor Stefanie Bischof z kościoła protestanckiego i Elisabeth Gulla, przewodnicząca rady parafialnej Kościoła katolickiego, poprowadziły uroczystość, modląc się i prosząc o pomoc.
Wspólne obchody przed Starym Ratuszem zakończyły się występem fletowym.
Te dwa wydarzenia wyraźnie pokazały, jak pamięć historyczna i zaangażowanie młodych ludzi mogą być ze sobą powiązane. Podczas gdy Stolpersteine (kamienie obrazy) upamiętniają poszczególne ofiary prześladowań nazistowskich, przemówienia jednocześnie koncentrowały się na odpowiedzialności za walkę z antysemityzmem i mizantropią we współczesnych czasach.
(NAUHEIM – RED/PSN)
